Ervaring van de Gemeente Maastricht met rioolvallen

Ratten in de openbare ruimte

Gemeente Maastricht is een gemeentelijke organisatie die verantwoordelijk is voor een breed spectrum aan publieke taken binnen de stad. De gemeente richt zich op leefbaarheid, verantwoord beheer, diensten voor inwoners en bedrijven, en werkt daarnaast ook samen met partners op het gebied van milieu, stadsbeheer en gezondheid, waaronder gespecialiseerde diensten zoals plaagdierbeheersing.

Gemeente Maastricht is een grote ambtelijke organisatie met diverse afdelingen en teams die werken aan stadsontwikkeling, beheer, dienstverlening en maatschappelijke ondersteuning voor inwoners en ondernemers.

Janneke vertelt: We kregen destijds erg veel meldingen vanuit de wijk. Wij zijn altijd bezig om naar manieren te zoeken om de rattenpopulatie zo goed en veilig mogelijk te beheersen, waarbij we ook rekening houden met de impact op dierenwelzijn. Vanuit die gedachte zijn we in contact gekomen met Rando, specialist op het gebied van SMART rioolvallen bij Anticimex. In sommige van onze wijken zitten nog erg oude riolen met de kolken boven het hoofdriool. Hier kropen de ratten zonder moeite uit en dit zagen de bewoners en die maakten er melding van.

Overleggen is belangrijk

Na goed overleg is er besloten om met een pilot te starten waar de SMART rioolvallen geplaatst werden in de wijk Nazareth waar de meeste overlast werd ervaren. Hier is sprake van een oud riool waar werkzaamheden aan gepland waren. “Tijdens deze pilot zagen we eigenlijk direct effect: veel vangsten vanuit data van Anticimex en minder meldingen van bewoners. Na een jaar hebben we de inzet van SMART rioolvallen uitgebreid. We zetten de SMART rioolvallen telkens een jaar in in een wijk om vervolgens naar een nieuwe wijk te ‘hoppen’. Nu, drie jaar na het weghalen van de SMART rioolvallen uit de tweede wijk, komen er langzaam weer meer meldingen binnen uit die wijk.

De aanpak van een jaar is bewust gekozen. Door de SMART rioolvallen tussen de wijken te laten wisselen kunnen ze telkens ergens anders overlast verminderen. Aan het begin van het jaar doet de gemeente een enquête onder de bewoners met verschillende vragen over de overlast van ratten die ze ervaren. Aan het eind van het jaar herhaalt de gemeente deze enquête. Zo probeert de gemeente een zo compleet mogelijk plaatje te krijgen van de beginsituatie en het resultaat.

“We zijn erg tevreden met deze aanpak. Als ik eerlijk ben, zou het beter zijn om structureel SMART rioolvallen te laten staan. Zo houd je de situatie echt beheersbaar. Wij hebben echter voor nu andere keuzes gemaakt en het resultaat blijft erg effectief. Ik kan het elke gemeente aanraden."

Aandacht in de media

Voor 2021 waren er regelmatig artikelen over rattenoverlast te vinden. “Ik denk dat we erg trots mogen zijn op wat we samen bereikt hebben de afgelopen jaren. Als ik nu bij onze wethouder onder de aandacht zou brengen dat we eigenlijk sinds 2021 geen enkel artikel meer gezien hebben over rattenoverlast kan ik zijn reactie wel inschatten: blij met het resultaat!

En ik denk dat dat het grootste resultaat is, want het laat zien dat we de situatie onder controle hebben met elkaar. Artikelen ontstaan vaak uit onvrede van bewoners. Als dat dus niet gebeurt dan betekent dat toch dat mensen in verhouding weinig overlast ervaren. En dit succes op het gebied van de beheersing komt echt mede door de SMART rioolvallen.”

Vier jaar na de eerste pilot, wisselen de vallen elk jaar van wijk. “We nemen qua aanpak altijd één jaar waarin we de vallen plaatsen en in de wijk houden. Dit doen we om gelijk de cyclus van de rattenpopulatie af te vangen. Daarnaast is het handig voor onze enquêtes en dus de meetbaarheid van de ervaringen van bewoners. In de wijken waar de SMART rioolvallen stonden merkten we dat mensen na een jaar vaker aangaven dat ze minder ratten zien dan zes maanden ervoor.”

Bovengrondse overlast nihil

De combinatie van ondergrondse beheersing met SMART rioolvallen en bovengrondse beheersing door preventie en waar nodig bestrijding, resulteert in vrijwel nihil bovengrondse overlast. “Het liefst wil je een dier niet bestrijden, ook niet in het riool. Maar soms moet je wel, zeker wanneer er veel overlast wordt ervaren door bewoners. Als je de rat zijn gang laat gaan zal je uiteindelijk meer moeten bestrijden. Dus door in het riool de populatie beheersbaar te houden zorg je uiteindelijk dat je minder ratten hoeft te bestrijden. Dat inzicht deelt Anticimex. We zitten op één lijn en gaan uit van hetzelfde principe. Dat maakt de samenwerking alleen maar sterker.